DanhTrao.comĐánh Tráo
Chiêu đánh lạc hướng rồi tráo đồ

Dạy cha mẹ lớn tuổi nhận ra chiêu đánh lạc hướng: nói sao để bố mẹ nhớ

Lời dặn "cẩn thận nhé" không giúp bố mẹ nhận ra chiêu tráo đồ. Cách kể bằng chuyện cụ thể, ba câu chặn dễ nhớ, tập dượt ở nhà và nói gì khi bố mẹ đã bị lừa.

Adult daughter and her elderly father sitting on low plastic stools in a tiled kitchen, rehearsing with a cloth bag between them, eye level shot, warm lamp light

Muốn bố mẹ lớn tuổi nhận ra chiêu đánh lạc hướng rồi tráo đồ, đừng dặn chung chung "ra đường cẩn thận", mà kể cho bố mẹ nghe từng chiêu như một câu chuyện cụ thể, rồi trao cho bố mẹ ba câu chặn ngắn để dùng ngay tại chỗ, và tập thử vài lần ở nhà. Người lớn tuổi nhớ chuyện kể và câu nói quen miệng tốt hơn nhiều so với danh sách điều cấm.

Bài này dành cho con cháu: cách chọn chuyện để kể, ba câu chặn cho ba nhóm chiêu hay gặp, cách tập mười phút, những kiểu nói làm bố mẹ phản ứng ngược, và điều nên nói trước tiên nếu bố mẹ đã lỡ bị lừa. Mục tiêu không phải làm bố mẹ sợ ra đường, mà để bố mẹ đi chợ, đi khám bệnh, ngồi quán nước vẫn thoải mái như cũ.

Vì sao lời dặn "cẩn thận nhé" không đủ

Lời dặn chung chung không gắn với tình huống nào, nên khi chuyện xảy ra, não không lục ra được. Người dàn cảnh cũng không bao giờ xuất hiện như "người xấu": họ là cô gái hỏi thăm lễ phép, anh thanh niên nhặt được của rơi, người đàn ông mặc áo giống đồng phục. Bố mẹ được dặn cẩn thận với người xấu, nên không thấy cần cẩn thận với những người trông tử tế này.

Thêm vào đó, người lớn tuổi thường tự tin vào kinh nghiệm sống, và có lý do để tự tin: họ đã đi chợ, buôn bán, nuôi con cả mấy chục năm. Lời dặn từ con nghe như bị coi là lẩm cẩm, nên dễ bị gạt đi. Chuyện kể thì khác: nghe chuyện về người khác bị lừa, bố mẹ tự rút ra bài học mà không thấy bị dạy.

Cuối cùng, mỗi chiêu dàn cảnh đều có một khoảnh khắc ép thời gian. Ở khoảnh khắc đó, ai cũng phản ứng theo thói quen. Vì vậy thứ bố mẹ cần là một thói quen mới, tập sẵn, chứ không phải thêm một điều cần nhớ.

Chọn chuyện để kể cho đúng

Kể chuyện gần với đời sống của bố mẹ. Bố mẹ hay đi chợ sáng thì kể chiêu nhặt được vàng rủ chia đôi. Hay ngồi phòng chờ bệnh viện thì kể chiêu nhờ giữ hộ túi. Ở nhà một mình ban ngày thì kể chiêu người lạ xưng bạn của con.

Kể như chuyện người quen gặp, nhưng không bịa tên thật. Có thể kể "nghe nói ở chợ bên kia có bà cụ bị như vầy". Không cần nêu tên ai, cũng đừng thêm thắt số tiền khủng khiếp để doạ.

Kể đến đoạn quan trọng thì dừng lại hỏi. "Nếu là mẹ thì lúc đó mẹ làm gì?" Để bố mẹ tự trả lời, tự tìm ra chỗ đáng ngờ. Câu trả lời tự nghĩ ra được nhớ lâu hơn câu được dặn.

Mỗi lần kể một chiêu thôi. Kể năm chiêu một lúc thì bố mẹ nhớ không chiêu nào. Một chiêu mỗi tuần, nhân bữa cơm hay lúc chở bố mẹ đi khám, là đủ.

Nhắc lại chuyện cũ khi có dịp. Đi ngang chợ, đến bệnh viện, nhắc nhẹ "chỗ này hay có vụ nhờ giữ túi đó mẹ". Một câu thôi, không giảng thêm.

Ba câu chặn cho ba nhóm chiêu

Thay vì nhớ hàng chục chiêu, bố mẹ chỉ cần nhận ra mình đang ở nhóm nào và nói đúng một câu. Mỗi câu đều đẩy câu chuyện về phía có người thứ ba đáng tin:

Nhóm chiêuVí dụ hay gặpCâu chặn của bố mẹ
Người lạ cho mình một món lợiNhặt được vàng rủ chia, bán rẻ đồ quý, tặng quà đòi trả phí"Của ai người nấy giữ, đưa bảo vệ đi con"
Người lạ nhờ mình giữ, mượn, ứngNhờ giữ túi, mượn điện thoại, ứng tiền viện phí"Cô không giữ đồ, không cho mượn, con nhờ bảo vệ giùm"
Người lạ xưng là người có quyền hoặc quen biếtXưng cán bộ, xưng bạn của con, xưng nhân viên điện nước"Để cô gọi con cô với tổ trưởng qua đã"

Ba câu này có điểm chung: không cần đoán đúng sai, không cần cãi, và đều kết thúc bằng việc bố mẹ không đưa ra thứ gì. Nên viết ba câu ra một tờ giấy nhỏ để trong ví bố mẹ, chữ to, chỉ có ba câu.

Có thể đổi chữ cho hợp giọng nhà mình, miễn là ngắn và bố mẹ thấy tự nhiên khi nói. Câu chặn mà bố mẹ thấy ngượng miệng thì sẽ không bao giờ được dùng. Nếu bố mẹ quen xưng "bác", "ông", hay nói giọng miền nào, cứ viết theo đúng cách bố mẹ vẫn nói hằng ngày.

Tập dượt tại nhà trong mười phút

Tập dượt nghe như trò chơi, nhưng chính nó biến câu chặn thành phản xạ. Một buổi tối, cả nhà làm như sau:

  1. Con đóng vai người lạ, chọn một chiêu đã kể tuần trước, nói đúng giọng nhanh, thân thiện, hơi gấp gáp.
  2. Bố mẹ trả lời bằng câu chặn. Lần đầu sẽ ngập ngừng, cười, quên chữ; không sao cả.
  3. Đổi vai: bố mẹ đóng người lạ, con trả lời. Bố mẹ thường đóng người lạ rất đạt vì đã nghe chuyện nhiều.
  4. Thêm một chi tiết khó: người lạ giục "nhanh lên", hoặc có người thứ hai xen vào khuyên nhận đi.
  5. Kết thúc bằng câu hỏi: "Nếu lỡ đưa rồi thì mẹ làm gì?" để bố mẹ nói được: gọi con, không tự đi tìm, không giấu.
  6. Lặp lại sau vài tuần, mỗi lần một chiêu khác.

Đừng chấm điểm hay chê bố mẹ trả lời chậm. Mục tiêu là câu nói quen miệng, không phải bài kiểm tra. Cháu nhỏ trong nhà tham gia đóng vai thường làm buổi tập vui hơn, và cũng là lúc để cháu học luôn.

Những cách nói làm bố mẹ phản ứng ngược

"Mẹ già rồi, dễ bị lừa lắm." Câu này làm bố mẹ tự ái và muốn chứng minh ngược lại. Thay bằng: "Bọn này tập kỹ lắm, người trẻ cũng mắc".

"Ra đường đừng nói chuyện với ai hết." Không làm được, và làm bố mẹ thấy cuộc sống bị bó buộc. Bố mẹ vẫn nói chuyện bình thường; chỉ không đưa đồ, không đi theo, không giữ đồ cho ai.

"Bị lừa là tại mẹ tham." Câu này khiến lần sau bố mẹ giấu. Chiêu dàn cảnh khai thác lòng tốt và sự lịch sự nhiều hơn lòng tham.

Dặn qua điện thoại khi bố mẹ đang bận. Dặn lúc bố mẹ đang nấu cơm, đang trông cháu, chẳng đọng lại gì. Chọn lúc thong thả, ngồi đối diện.

Gửi một loạt bài, video dài. Bố mẹ khó đọc, khó xem hết, và nhiều video giật gân làm bố mẹ hoang mang hơn là hiểu. Kể bằng lời của mình vẫn tốt hơn.

Nói một lần rồi thôi. Một buổi nói chuyện dài không thay được những lần nhắc ngắn đều đặn. Trí nhớ người lớn tuổi cần được làm mới, và mỗi lần nhắc là một lần câu chặn quen miệng hơn.

Thay đổi nhỏ trong thói quen ra đường

Bên cạnh câu chặn, vài thay đổi nhỏ trong cách bố mẹ ra đường giúp giảm hẳn khả năng bị nhắm tới:

  • Đi chợ, đi khám chỉ mang lượng tiền mặt vừa đủ dùng trong buổi.
  • Trang sức có giá trị để ở nhà khi đi chỗ đông người; đeo đồ nhẹ, ít lộ.
  • Túi đeo chéo phía trước, không dùng túi xách tay hở miệng.
  • Đi rút tiền hay bán vàng thì rủ con cháu đi cùng, hoặc đi vào giờ đông người.
  • Lưu số con cháu trong điện thoại ở vị trí dễ gọi nhất, thử gọi nhanh một lần.
  • Có một người hàng xóm quen để bố mẹ chạy sang khi thấy có gì bất thường.

Những thay đổi này nên được đề xuất như sự tiện lợi, không như sự cấm đoán: "Mang ít tiền cho nhẹ túi mẹ ạ" dễ được nghe hơn "Mẹ đừng mang nhiều tiền, nguy hiểm". Con cháu cũng có thể giúp bằng việc cụ thể: chuyển khoản tiền chợ cho người bán quen, đi rút tiền thay bố mẹ, cất bớt trang sức vào chỗ an toàn ở nhà.

Nhờ hàng xóm, người bán quen làm tai mắt

Bố mẹ không ở một mình giữa phố. Mỗi người lớn tuổi đều có vài chỗ quen: sạp rau mua mỗi sáng, quán nước đầu hẻm, tiệm thuốc gần nhà, nhà hàng xóm sát vách. Những người này gặp bố mẹ hằng ngày, nhận ra ngay khi có người lạ kè kè bên cạnh hay khi bố mẹ có vẻ hoảng.

Con cháu có thể ghé chào hỏi họ, để lại số điện thoại, nhờ một câu đơn giản: "Có ai lạ kéo mẹ cháu đi đâu thì cô gọi giùm cháu". Phần lớn mọi người vui lòng, vì chính họ cũng lo cho người già trong xóm. Đổi lại, khi nhà họ có chuyện, mình cũng giúp lại như vậy.

Với bố mẹ, nên nói rõ những chỗ này là "chỗ chạy sang" khi gặp chuyện lạ: thấy người lạ bám theo, bị rủ chia của rơi, có người xưng cán bộ đến nhà. Chỉ cần bước vào sạp quen hay nhà hàng xóm, màn dàn cảnh mất chỗ diễn. Một mạng lưới nhỏ quanh nhà bảo vệ bố mẹ tốt hơn nhiều lời dặn.

Khi bố mẹ đã bị lừa: nói gì trước tiên

Câu đầu tiên nên là "Bố mẹ có sao không?", rồi mới đến chuyện mất gì. Nhiều người lớn tuổi sau khi bị lừa thấy xấu hổ, mất ngủ, tự trách, có người giấu cả tuần mới nói. Phản ứng đầu tiên của con cháu quyết định lần sau bố mẹ có kể ngay hay không.

Sau đó, cùng bố mẹ ghi lại chuyện đã xảy ra khi trí nhớ còn mới: giờ, chỗ, người đó trông thế nào, nói gì, đi về đâu. Đưa bố mẹ đi trình báo công an xã, phường nơi xảy ra, ngồi cạnh khi bố mẹ kể. Giữ lại mọi vật họ để lại. Nếu mất thẻ, điện thoại thì khoá ngay.

Cuối cùng, nói với bố mẹ rằng chuyện này có thể xảy ra với bất kỳ ai, và nhờ bố mẹ kể lại cho bạn bè cùng tuổi. Biến chuyện xấu hổ thành chuyện giúp người khác thường giúp bố mẹ lấy lại tinh thần nhanh hơn mọi lời an ủi.

Câu hỏi thường gặp

Bố mẹ cứ gạt đi, bảo không ai lừa được mình thì làm sao?

Đừng tranh luận. Chuyển sang kể chuyện người khác và hỏi bố mẹ sẽ làm gì nếu ở trong tình huống đó. Khi bố mẹ tự chỉ ra chỗ đáng ngờ, họ đã học xong. Mời bố mẹ "giúp con nghĩ cách dặn bà ngoại" cũng là cách khéo để bố mẹ tự ôn lại.

Bố mẹ ở xa, không sống cùng thì dạy thế nào?

Gọi điện có hình vào buổi tối thong thả, kể một chiêu mỗi tuần, và tập câu chặn ngay qua điện thoại. Nhờ một người hàng xóm tin cậy hoặc người thân ở gần làm "người thứ ba" để bố mẹ chạy sang khi gặp chuyện lạ.

Có nên dọa bố mẹ bằng những vụ mất số tiền rất lớn không?

Không nên. Nỗi sợ làm bố mẹ hoang mang, có khi ngại ra đường, nhưng không giúp nhận ra chiêu. Kể vừa đủ để thấy cách chiêu diễn ra, nhấn vào câu chặn và việc cần làm, như vậy bố mẹ có trong tay một hành động cụ thể thay vì chỉ có lo lắng.

Bố mẹ trí nhớ kém thì có cách nào giúp nhớ câu chặn không?

Viết ba câu chặn ra một tờ giấy nhỏ chữ to, để trong ví hoặc dán ở mặt trong cửa, chỗ người ngoài không thấy. Tập lặp lại thường xuyên hơn, mỗi lần chỉ một câu. Khi đi chỗ đông người, nên có con cháu hoặc người quen đi cùng.

Ông bà ngại phiền con cháu nên không gọi khi gặp chuyện lạ thì làm sao?

Nói rõ và nhắc lại nhiều lần rằng con cháu muốn được gọi, kể cả khi hoá ra không có gì. Khen khi ông bà gọi hỏi, dù là chuyện nhỏ. Khi thấy gọi điện được đón nhận vui vẻ, ông bà sẽ gọi sớm hơn ở lần sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138