Một người lạ chỉ vào vết bẩn trên áo bạn, có khi chính họ vừa làm đổ nước, rồi rối rít xin lỗi và xúm lại lau giúp, đó là lúc túi xách của bạn dễ bị mở, bị lấy đồ hoặc bị tráo bằng một chiếc túi giống hệt. Phản xạ đúng là lùi lại một bước, ôm túi ra trước ngực, cảm ơn và tự xử lý vết bẩn ở chỗ đông người, không để ai chạm vào người mình.
Đây là một họ chiêu chung một nguyên tắc: tạo một sự cố nhỏ để bạn nhìn đi chỗ khác và để người lạ được phép chạm vào bạn. Bài này gom các biến thể hay gặp ở bến xe, chợ, ga tàu, phố đi bộ, giải thích vì sao túi bị mở mà không biết, và cách mang đồ để kẻ dàn cảnh không có cơ hội.
Chiêu diễn ra trong chưa đầy một phút
Ví dụ giả định: chị Mai từ Khánh Hoà ra Hà Nội công tác, kéo vali qua sân ga, vai đeo túi xách. Một người đàn ông đi ngược chiều chỉ vào lưng áo chị: "Chị ơi, áo dính gì bẩn kìa". Chị quay đầu nhìn, thấy một vệt màu nâu như nước sốt. Người phụ nữ đi sau lập tức rút khăn giấy, "để em lau giúp", tay vừa lau vừa xoay người chị về phía khác. Một người nữa cúi xuống nhặt hộ chiếc túi nhỏ chị đặt tạm cạnh vali.
Chưa tới một phút, họ cảm ơn, chúc chị đi đường bình an rồi tản đi ba hướng. Lên taxi, chị mới thấy khoá túi xách mở hé, ví biến mất. Ở một biến thể khác, chiếc túi nhỏ được trả lại tay chị không phải túi của chị, mà là một chiếc giống hệt màu, bên trong nhét giấy cho có sức nặng.
Vệt bẩn thường được tạo ra từ trước, bằng cách vẩy nhẹ khi đi lướt qua. Người chỉ vết bẩn, người lau, người nhặt đồ là ba vai trong cùng một nhóm. Điều đáng nhớ: sự cố càng kỳ lạ, người giúp xuất hiện càng nhanh, thì càng nên nghi.
Một điểm nữa: kẻ dàn cảnh hiếm khi chọn người đứng yên, tay rảnh. Họ chọn người đang di chuyển, đang kéo đồ, đang tìm đường, vì người đó muốn xong chuyện nhanh để đi tiếp, và sẵn lòng để người lạ giúp cho đỡ mất thời gian.
Các biến thể cùng một nguyên tắc
Chi tiết thay đổi theo nơi chốn, nhưng khung luôn là: một sự cố nhỏ, một người giúp nhiệt tình, một khoảnh khắc bạn không nhìn túi:
- Đổ nước, cà phê vào người rồi xin lỗi rối rít, xin lau, xin đền, kéo bạn vào chỗ khuất "lau cho sạch".
- Hỏi đường và giơ một tờ giấy lớn, chiếc mũ, tấm bìa che ngang tầm ngực bạn trong lúc bạn chỉ đường.
- Làm rơi đồng xu, chùm chìa khoá ngay chân bạn, nhờ nhặt giùm; bạn cúi xuống, túi để hở phía sau.
- Va vào người ở cầu thang, cửa xe buýt, cửa thang máy, rồi đứng chắn lối, xin lỗi kéo dài.
- Nhờ chụp ảnh giùm ở chỗ đông, bạn cầm điện thoại của họ bằng hai tay, túi của bạn bị bỏ ngỏ.
- Mời dùng thử, phát tờ rơi, cố nhét vào tay bạn, áp sát người để đưa.
- Đánh nhau giả, cãi nhau to gần đó để cả đám đông quay đầu nhìn.
Không phải người nào nhờ chụp ảnh hay hỏi đường cũng là kẻ dàn cảnh, đa số là người cần giúp thật. Điểm cần giữ là: giúp được, nhưng túi và điện thoại của bạn vẫn ở phía trước, trong tầm tay.
Nơi và lúc chiêu này hay xuất hiện
Chiêu làm bẩn áo, va chạm, hỏi đường cần ba điều kiện: đông người để dễ tản đi, người qua lại đang vội, và đồ đạc của nạn nhân nhiều hơn hai tay giữ được. Vì vậy nó hay gặp ở sân ga, bến xe khách, cổng chợ đầu mối, khu phố đi bộ cuối tuần, lối lên xuống xe buýt, cửa trung tâm thương mại lúc tan tầm, và các dịp lễ hội đông đúc.
Thời điểm nguy hiểm nhất là lúc bạn đang làm hai việc một lúc: vừa kéo vali vừa tìm xe, vừa trả tiền vừa nghe điện thoại, vừa dắt trẻ nhỏ vừa xách đồ. Kẻ dàn cảnh không cần chọn người giàu, họ chọn người đang bận tay.
Không cần lo lắng mỗi khi ra đường. Chỉ cần nhận ra khoảnh khắc mình đang bận tay ở nơi đông người, và trong khoảnh khắc ấy, mọi lời bắt chuyện của người lạ được đáp lại bằng việc giữ chặt túi trước, trả lời sau.
Vì sao túi bị mở, bị tráo mà không biết
Sự chạm được cho phép. Khi có người lau áo giúp, bạn chấp nhận để họ chạm vào vai, lưng, cánh tay. Thêm một cái chạm vào túi không còn gây chú ý.
Mắt bị kéo về một điểm. Bạn nhìn vết bẩn, nhìn tờ giấy, nhìn người đang nói. Hai tay của người thứ hai, thứ ba nằm ngoài tầm mắt.
Cảm giác ngại ngùng. Người lạ đang tốt bụng với mình, đẩy họ ra thì thấy bất lịch sự. Kẻ dàn cảnh dựa đúng vào phép lịch sự đó.
Đồ đặt tạm xuống đất. Vali, túi nhỏ, túi đồ ăn để cạnh chân là thứ dễ bị nhặt "giùm" và đổi bằng thứ giống hệt nhất.
Kết thúc nhanh và vui vẻ. Họ chào hỏi tử tế rồi tản đi. Không có tiếng giật, không có ai chạy. Đến khi phát hiện, bạn đã ở cách đó vài cây số.
Túi tráo được chuẩn bị sẵn. Nhóm quan sát bạn từ xa, chọn chiếc túi gần giống màu, giống cỡ. Bạn cầm lại thấy đúng sức nặng, đúng cảm giác quen tay, nên không nhìn kỹ.
Phản xạ đúng khi có người lạ chạm vào bạn
Tập trước trong đầu để khi gặp thì cơ thể tự làm, không phải nghĩ:
- Lùi lại một bước, đưa túi ra trước ngực, một tay đặt lên khoá. Việc này làm trước cả khi nhìn xem vết bẩn là gì.
- Nói cảm ơn, từ chối giúp: "Không sao, để em tự lau". Không đứng yên cho người lạ lau.
- Không đặt đồ xuống đất. Đồ đã đặt thì nhặt lên ngay, kẹp giữa hai chân hoặc ôm vào người.
- Đi về chỗ đông người có ánh sáng: quầy bán vé, cửa hàng, chốt bảo vệ, rồi mới xử lý vết bẩn.
- Kiểm ngay ví, điện thoại, giấy tờ khi đã đứng ở chỗ an toàn, đừng đợi lên xe mới kiểm.
- Nếu thấy mất đồ khi nhóm còn gần, báo ngay bảo vệ nhà ga, bến xe; không tự đuổi theo một mình.
Phản xạ ôm túi ra trước có thể làm người tốt thật thấy hơi khó chịu. Không sao cả, đó là phản xạ người ta hiểu được, và một lời cảm ơn là đủ để giữ lịch sự.
Mang đồ thế nào để khó bị lấy, khó bị tráo
Cách mang đồ hàng ngày quyết định phần lớn rủi ro. Một vài thay đổi nhỏ:
| Thói quen dễ bị nhắm | Đổi thành |
|---|---|
| Túi đeo vai thả sau lưng | Túi đeo chéo, khoá kéo quay vào trong, để phía trước |
| Ví và điện thoại cùng một ngăn ngoài | Chia ra hai chỗ, ví ở ngăn trong có khoá |
| Đặt túi nhỏ lên vali hoặc xuống đất | Túi nhỏ đeo trên người, vali giữ bằng tay |
| Mang toàn bộ tiền mặt, giấy tờ gốc khi đi xa | Chỉ mang vừa đủ, giấy tờ gốc cất riêng, có bản chụp lưu sẵn |
| Túi màu phổ biến, không có điểm riêng | Gắn một dấu riêng dễ nhận ra như dải vải, móc khoá lạ |
| Cầm điện thoại hở hững khi hỏi đường | Cất điện thoại trước khi trả lời người lạ |
Dấu riêng trên túi có tác dụng đặc biệt với chiêu tráo: nếu túi trả lại không có dải vải của bạn, bạn biết ngay khi nhóm người vẫn còn đứng đó, và có thể báo bảo vệ gần nhất.
Đi cùng người lớn tuổi, trẻ nhỏ: chia việc giữ đồ
Khi cả nhà đi xa, người lớn thường lo dắt trẻ, đỡ ông bà, còn hành lý thì để rải rác. Đó là cảnh kẻ dàn cảnh thích nhất. Trước khi ra bến xe, ga tàu, phân công rõ: một người chỉ lo giữ túi giấy tờ, tiền và điện thoại, không xách thêm gì; người kia lo vali và trẻ nhỏ.
Người giữ túi giấy tờ là người không trả lời người lạ, không giúp ai nhặt đồ, không chụp ảnh giùm ai. Nghe có vẻ cứng nhắc, nhưng chỉ cần vài chục phút ở chỗ đông là qua. Ông bà nên đeo túi nhỏ chéo người, bên trong chỉ có ít tiền, không cầm ví lớn trên tay.
Dặn trẻ không chạy đi khi có người lạ gọi, và không đưa đồ của bố mẹ cho ai dù người đó nói "đưa cô cầm giúp". Một khi có người lạ áp sát, cả nhà dừng lại, đứng sát vào nhau, đồ ở giữa, rồi mới tiếp tục đi.
Phát hiện mất hay bị tráo sau vài phút
Quay lại ngay khu vực vừa xảy ra, báo bảo vệ nhà ga, bến xe, trung tâm thương mại. Những nơi này thường có camera và người trực, họ có thể xem lại nhanh và báo công an. Nói rõ giờ, vị trí, số người, đặc điểm áo quần, hướng tản đi.
Nếu ví có thẻ ngân hàng, khoá thẻ ngay qua ứng dụng ngân hàng trên điện thoại hoặc gọi tổng đài của ngân hàng. Nếu mất điện thoại, khoá SIM, đổi mật khẩu các tài khoản. Giấy tờ tuỳ thân bị mất thì báo công an xã, phường nơi xảy ra để được hướng dẫn làm lại. Giữ lại chiếc túi bị tráo, chiếc khăn giấy họ dùng lau nếu còn: đều là vật chứng.
Đừng tự trách mình vì đã "dễ tin". Chiêu này được tập dượt kỹ, dựa vào phép lịch sự rất bình thường. Kể lại cho người quen là cách tốt để người khác nhận ra khi gặp. Cũng cẩn thận với người lạ nhắn tin, gọi điện nói nhặt được ví của bạn và đòi phí gửi trả: hãy hẹn giao tại trụ sở công an phường, tuyệt đối không chuyển tiền trước cho bất kỳ ai.
Câu hỏi thường gặp
Có người chỉ vết bẩn trên áo thật lòng thì từ chối giúp có bất lịch sự không?
Không. Bạn vẫn cảm ơn họ đã nhắc, chỉ từ chối để họ chạm vào người. Người tốt bụng thật không cần lau giúp bạn, họ chỉ muốn báo cho bạn biết. Sự khác biệt nằm ở việc người kia có cố áp sát, cố kéo bạn ra chỗ khác hay không.
Đi một mình với vali và túi xách thì giữ đồ thế nào?
Túi xách đeo chéo phía trước, vali giữ bằng tay, không có món nào đặt xuống đất. Nếu phải mở vali, làm ở chỗ đông người, lưng tựa vào tường. Khi có người lạ đến gần hỏi han, dừng mọi việc đang làm và giữ đồ trước rồi mới trả lời.
Người lạ hỏi đường bằng tiếng nước ngoài thì có cần cảnh giác không?
Cảnh giác ở mức bình thường như với mọi người lạ. Giúp chỉ đường là việc tốt, chỉ cần cất điện thoại, giữ túi trước ngực, đứng cách một khoảng vừa đủ và không để ai giơ đồ vật che ngang tầm ngực của bạn trong lúc trao đổi.
Bị tráo túi thì có trình báo được không khi không biết mặt ai?
Vẫn trình báo được. Thời gian, vị trí, mô tả quần áo, số người và chiếc túi bị tráo lại là thông tin giúp công an đối chiếu camera, nối với các vụ khác. Trình báo càng sớm, khả năng tìm được hình ảnh càng cao vì camera chưa bị ghi đè.
Trẻ em và người lớn tuổi nên được dặn câu gì cho chiêu này?
Một câu ngắn: "Ai chạm vào người mình thì ôm túi, lùi lại, tự lo". Với trẻ, thêm việc không nhận đồ ăn, đồ chơi từ người lạ ở nơi đông người. Lời dặn càng ngắn càng dễ nhớ khi gặp chuyện thật trong lúc bối rối.