DanhTrao.comĐánh Tráo
Chiêu đánh lạc hướng rồi tráo đồ

Người lạ đến nhà xưng là bạn của con: chiêu nhận vơ người quen để tráo đồ

Người lạ gõ cửa, gọi đúng tên con bạn, nói con nhờ gửi quà hay lấy hộ đồ rồi đổi hộp, đổi túi: dấu hiệu nhận ra và quy ước một câu hỏi riêng cho cả nhà.

Grandfather standing behind a closed metal gate talking to a young courier-looking visitor holding a gift box, camera inside the courtyard, overcast daylight

Một người lạ đến tận cửa, gọi đúng tên con bạn, nói con nhờ mang quà về, nhờ lấy hộ món đồ hay nhờ đổi tiền, thì việc họ biết tên không chứng minh được gì: tên người thân rất dễ dò ra. Đừng giao đồ, đừng đưa tiền cho tới khi chính con bạn xác nhận qua số điện thoại đã lưu sẵn, hoặc qua một câu hỏi riêng chỉ người nhà biết.

Chiêu nhận vơ người quen nhắm vào người lớn tuổi ở nhà một mình ban ngày, khi con cháu đi làm. Màn kịch thường ngắn, lịch sự, có quà cáp, nên khó bị nghi. Bài này mô tả các kiểu lời nhờ hay gặp, chỗ hở để nhận ra, và cách cả nhà dựng một "hàng rào" đơn giản mà không làm ông bà thấy bị coi thường.

Màn nhận vơ diễn ra trước cửa nhà

Ví dụ giả định: ông Bảy, bảy mươi tuổi, ở nhà một mình tại Huế. Buổi sáng có một thanh niên đến, chào "Dạ con chào bác Bảy, con là bạn làm chung với anh Tuấn". Cậu ta nói anh Tuấn gửi về hộp thuốc bổ mua giùm người quen, người quen đã trả trước một nửa, giờ cần ông đưa nốt phần còn lại để cậu mang tiền về cho người bán. Hộp quà được bọc kỹ, có nơ.

Ông Bảy chần chừ, cậu thanh niên bấm điện thoại giả vờ gọi, nói "dạ anh Tuấn đang họp, bác cứ đưa trước, chiều anh về nói chuyện". Ông vào nhà lấy tiền. Có khi cậu ta xin vào uống nước, mượn nhà vệ sinh, và trong lúc ông rót nước, món đồ trên bàn thờ, trên tủ đã nằm trong ba lô. Chiều về, anh Tuấn không hề quen ai như vậy, còn trong hộp quà là mấy lọ rẻ tiền.

Biến thể khác: người lạ nói con nhờ lấy chiếc điện thoại cũ, cái máy tính bảng, sợi dây chuyền để "mang đi sửa", rồi đưa lại một hộp đựng giống hệt nhưng bên trong là đồ hỏng hoặc trống. Có người mặc áo giống áo giao hàng, nói hàng của con đặt, phải thu thêm phí hoặc đổi sang hàng khác. Áo không nói lên ai là ai: phần lớn người giao hàng là người tử tế, và kẻ dàn cảnh mượn chính sự tin cậy đó.

Họ biết tên con bạn từ đâu

Nhiều ông bà tin ngay vì "nó gọi đúng tên thằng Tuấn, biết cả chỗ làm". Thật ra những thông tin này lộ ra theo đường rất bình thường:

  • Trang mạng xã hội để công khai: ảnh cả nhà, tên cơ quan, ảnh ngày giỗ, ngày sinh nhật, địa chỉ chụp lẫn trong ảnh trước cổng.
  • Chuyện trò ở quán nước, chợ, tổ dân phố: hàng xóm vô tình kể "con ông Bảy làm ngân hàng, tuần này đi công tác".
  • Hộp hàng cũ vứt ra thùng rác còn nguyên tên người nhận, số điện thoại, địa chỉ.
  • Hỏi thẳng trẻ con trong xóm hoặc người giúp việc theo giờ một câu tưởng như vô hại.
  • Quan sát nhà vài hôm để biết giờ con cháu đi làm, giờ ông bà ở nhà một mình.

Hiểu điều này để thống nhất trong nhà: biết tên, biết chỗ làm không phải là bằng chứng quen biết. Bằng chứng duy nhất là chính người con xác nhận, qua một kênh mà kẻ lạ không chen vào được. Cũng nên rà lại vài thứ con cháu đăng công khai, nhất là ảnh có cổng nhà và lịch đi xa.

Lời nhờ thường gặp và cách kiểm trong một phút

Mỗi kiểu lời nhờ có một cách kiểm riêng, đều không cần cãi lý với người đứng ngoài cổng:

Người lạ nóiĐiều họ cần ở bạnCách kiểm
"Anh chị nhờ con mang quà về, bác trả nốt tiền"Tiền mặt đổi lấy hộp quà rẻGọi con bằng số đã lưu trong máy của bạn, không dùng máy của người lạ
"Anh chị nhờ con lấy cái điện thoại cũ mang đi sửa"Một món đồ có giá trong nhàCon nhờ thật thì con đã báo trước; chưa báo thì không đưa
"Hàng con đặt, phải trả thêm phí"Tiền phát sinh không ai đối chiếu đượcHẹn khi con có nhà; hàng thật sẽ được giao lại
"Con là bạn anh chị, cho con vào chờ"Vào nhà, ở một mình với đồ đạcMời đứng ngoài cổng chờ, hoặc hẹn hôm khác
"Anh chị đang họp, bác cứ đưa trước"Ngăn bạn xác minhKhông xác minh được thì không đưa, dù họ có giận

Dòng cuối là dòng quan trọng nhất. Mọi câu chuyện thật đều chờ được tới lúc người con nghe máy. Chỉ câu chuyện bịa mới cần bạn quyết ngay trong lúc không gọi được ai.

Cả nhà dựng hàng rào: quy ước một câu hỏi riêng

Cách hiệu quả nhất không phải là dặn ông bà nghi ngờ mọi người, mà là cho ông bà một công cụ để kiểm, dùng xong là biết ngay đúng sai:

  1. Cả nhà chọn một câu hỏi riêng mà người ngoài không thể dò ra qua mạng hay qua hàng xóm: tên con chó hồi nhỏ, món ăn ông hay nấu ngày Tết, biệt danh trong nhà. Không chọn ngày sinh hay tên trường.
  2. Thống nhất: bất kỳ ai xưng là được con cháu nhờ mà không trả lời được câu đó thì ông bà không đưa gì, không cho vào nhà.
  3. Con cháu tự giữ lời: khi thật sự nhờ ai mang đồ về hay lấy đồ đi, phải gọi báo ông bà trước, nói luôn câu trả lời của câu hỏi riêng cho người được nhờ.
  4. Lưu sẵn số của từng người con, cháu trong điện thoại ông bà, đặt tên dễ đọc, thử bấm gọi cùng nhau một lần.
  5. Tập một câu từ chối lịch sự: "Bác chưa nghe con nó dặn, cháu chờ nó về nhé". Nói xong đóng cổng, không tranh luận.
  6. Đổi câu hỏi riêng khi có ai trong nhà lỡ nói ra ở chỗ đông người, hoặc khi có người giúp việc mới đến làm. Mỗi năm nhắc lại một lần, nhân dịp cả nhà sum họp, để ông bà khỏi quên.

Câu hỏi riêng còn có lợi ích phụ: ông bà thấy mình đang chủ động kiểm tra, chứ không phải bị con cháu dặn dò như trẻ nhỏ. Người lớn tuổi thường làm theo một quy ước rõ ràng tốt hơn nhiều so với lời dặn chung chung "cẩn thận nhé".

Những chỗ cả nhà hay làm sai

Chỉ dặn "đừng mở cửa cho người lạ". Người nhận vơ không tự nhận là người lạ, nên lời dặn này không chạm tới đúng tình huống. Phải dặn cụ thể: ai xưng được con nhờ thì phải qua câu hỏi riêng.

Để ông bà gọi bằng điện thoại của người lạ. Số trên máy người lạ có thể là đồng bọn đóng vai. Luôn gọi từ máy của nhà, tới số đã lưu từ trước.

Trách ông bà khi đã lỡ đưa tiền. Lần sau ông bà sẽ giấu, và kẻ dàn cảnh quay lại đúng nhà ấy. Hỏi han trước, xử lý sau.

Nghĩ chỉ người già mới mắc. Người giúp việc theo giờ, cháu tuổi học trò ở nhà một mình cũng hay bị nhắm. Quy ước câu hỏi riêng nên áp cho mọi người ở nhà.

Không nói với hàng xóm. Nhóm nhận vơ thường đi một lượt cả khu. Một lời báo trong tổ dân phố giúp những nhà khác chặn được ngay từ cổng.

Để tiền mặt, vàng ở chỗ khách nhìn thấy. Hộp tiền trên bàn thờ, dây chuyền để trên kệ phòng khách là thứ người vào uống nước có thể lấy trong vài giây. Đồ quý nên cất ở phòng trong, và nhà có người già ở một mình ban ngày thì chỉ để lại ít tiền mặt đủ tiêu.

Đừng làm khó người giao hàng, người quen thật

Quy ước câu hỏi riêng không nhằm biến mọi người gõ cửa thành nghi phạm. Người giao hàng mỗi ngày đi hàng chục nhà, họ cần nhận được tiền đúng đơn và đi tiếp. Khi ông bà nói "đơn này nhà chưa đặt, cháu cứ hoàn lại giùm", người giao hàng thật sẽ ghi nhận và rời đi, không ai thiệt gì. Phía người đặt có thể đặt lại sau.

Bạn bè thật của con cháu cũng không phật lòng khi phải đứng chờ ngoài cổng vài phút trong lúc ông bà gọi điện. Ngược lại, họ thường thấy yên tâm vì nhà có quy tắc rõ. Cái làm mất lòng người ta là sự nghi ngờ nói ra thành lời, như "cậu là ai, có phải lừa đảo không". Chỉ cần thay bằng câu trung tính: "Nhà có lệ phải gọi hỏi con trước, cháu chờ chút nhé".

Phía con cháu cũng nên giảm số lần nhờ người lạ mang đồ về nhà ông bà. Nhờ càng ít, ngoại lệ càng dễ nhận ra. Khi bắt buộc phải nhờ, báo trước tên người, giờ đến, món đồ, và dặn ông bà không trả thêm khoản tiền nào ngoài những gì đã nói.

Nếu đã lỡ đưa tiền hay giao đồ

Gọi ngay cho người con bị mượn tên để xác nhận, rồi báo công an xã, phường nơi mình ở. Kể lại người đó xưng tên gì, nói gì về con, mặc gì, đi xe gì, đi về hướng nào. Giữ nguyên hộp quà, túi đồ họ để lại, không bóc thêm, không vứt.

Hỏi các nhà xung quanh có camera nhìn ra đường để biết khung giờ người lạ đến và đi; nhờ họ giữ đoạn ghi hình cho công an trích xuất. Báo tổ trưởng dân phố để nhắc chung trong khu. Nếu món bị lấy là điện thoại, máy tính bảng, khoá tài khoản và báo nhà mạng khoá SIM ngay, vì trên máy thường còn ứng dụng ngân hàng và tin nhắn của cả nhà.

Khi nói chuyện với ông bà sau sự việc, bắt đầu bằng câu hỏi ông bà có sao không, rồi mới tới chuyện mất bao nhiêu. Người lớn tuổi thường tự trách rất nặng, và nếu bị trách thêm thì lần sau họ sẽ giấu. Một buổi tối cả nhà ngồi kể lại, rút ra một điều cần đổi trong quy ước, có ích hơn mọi lời trách.

Câu hỏi thường gặp

Người lạ gọi đúng tên con và biết chỗ con làm thì có phải là người quen thật không?

Chưa chắc. Tên và chỗ làm có thể dò qua mạng xã hội, qua hàng xóm hoặc qua hộp hàng cũ. Chỉ khi chính con bạn xác nhận qua số điện thoại đã lưu sẵn trong máy nhà, hoặc người đó trả lời được câu hỏi riêng của gia đình, mới nên tin.

Người đó đưa máy cho nói chuyện với "con" thì có tin được không?

Không nên. Người ở đầu dây bên kia có thể là đồng bọn nói giọng gần giống, giả ồn ào, giả bận họp để nói thật ngắn. Hãy gác máy của họ và tự gọi từ máy nhà tới số con đã lưu sẵn từ trước.

Người giao hàng thật đòi thu thêm phí thì làm sao phân biệt?

Không cần phân biệt ngay tại cổng. Bạn có quyền từ chối nhận đơn hàng chưa được con báo trước, hẹn giao lại khi có người đặt ở nhà. Người giao hàng thật quen chuyện này và sẽ hoàn đơn theo quy trình, không ép bạn trả tiền.

Có nên dán giấy dặn dò lên cửa cho ông bà dễ nhớ không?

Không nên dán ở mặt ngoài, vì người lạ đọc được sẽ biết nhà có người già ở một mình. Nếu cần, dán ở chỗ chỉ người trong nhà thấy, ghi quy tắc ngắn gọn, nhưng tuyệt đối không ghi câu trả lời của câu hỏi riêng.

Cháu nhỏ ở nhà một mình gặp người lạ xưng quen thì nên làm gì?

Dạy cháu không mở cổng, nói "bố mẹ con sắp về, chú chờ ngoài giùm", rồi gọi bố mẹ. Không cần cháu phải đoán thật giả. Với trẻ, quy tắc càng ngắn càng dễ làm theo: không mở cửa, không đưa gì, gọi người lớn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138