DanhTrao.comĐánh Tráo
Tráo phụ tùng, linh kiện khi sửa chữa

Thay ắc quy xe điện bị tráo bình kém: kiểm bộ bình và pin trước khi trả tiền

Bộ ắc quy xe máy điện, xe đạp điện bị thay bình kém, giữ lại bình còn tốt hoặc trừ giá bình cũ quá thấp. Cách đánh dấu, đọc ngày trên vỏ và thử quãng đường.

Teenage boy and his father watching a technician lift a battery pack from an electric scooter on the floor of a small neighbourhood shop, low side angle, overcast daylight

Khi thay ắc quy xe máy điện, xe đạp điện, chiêu tráo hay gặp là lắp bình kém hoặc bình cũ được làm mới bề ngoài nhưng tính tiền bình mới, chỉ thay một phần bộ bình mà tính cả bộ, hoặc giữ lại bình cũ còn tốt với giá trừ rất thấp. Cách phòng là đánh dấu từng bình trước khi thay, xem ngày sản xuất trên vỏ bình mới, xin giữ bình cũ nếu chưa thoả thuận trừ tiền, và thử quãng đường sau khi sạc đầy.

Xe điện ngày càng nhiều ở thành phố lẫn nông thôn, học sinh đi học, người lớn tuổi đi chợ. Bộ ắc quy chiếm phần lớn giá trị phải sửa trong vòng đời của xe, và người dùng gần như không thể tự đánh giá chất lượng bình. Đa số tiệm sửa xe điện làm ăn tử tế; bài này giúp bạn biết đúng chỗ cần nhìn để việc thay bình diễn ra minh bạch cho cả hai bên.

Bộ bình xe điện có gì để mà tráo

Phần lớn xe máy điện và xe đạp điện phổ thông dùng một bộ gồm nhiều bình ắc quy chì nối tiếp nhau, thường bốn hoặc năm bình tuỳ xe. Một số xe dùng pin lithium đóng thành một khối. Với bộ ắc quy chì, các bình nhìn gần giống nhau, cùng kích thước, cùng màu vỏ. Đây là lý do việc đổi một hai bình trong bộ khó bị phát hiện bằng mắt.

Kiểu tráo đầu tiên là bình được làm mới bề ngoài: vỏ lau sạch, đôi khi dán lại lớp bọc, nhưng bên trong là bình đã dùng lâu. Kiểu thứ hai là thay không đủ: bộ năm bình nhưng chỉ thay ba, hai bình cũ yếu vẫn nằm trong bộ và kéo cả bộ xuống. Kiểu thứ ba là chuyện giá: tiệm "đổi bình cũ lấy bình mới, trừ tiền bình cũ", nhưng trừ rất thấp trong khi bộ bình cũ còn vài bình tốt có thể bán lại.

Kiểu thứ tư liên quan tới bộ điều khiển và sạc: báo phải thay bộ điều khiển, thay sạc, rồi lắp món cũ hoặc món kém. Bộ điều khiển hỏng thật thì xe giật, không chạy, nhưng xe đi yếu thì nhiều khi lý do lại là bình.

Trước khi để tiệm tháo bình

Những việc dưới đây không cần dụng cụ gì ngoài điện thoại và một cây bút sơn hoặc bút dạ không phai.

  1. Ghi lại quãng đường xe đi được sau một lần sạc đầy trong vài ngày gần nhất. Đây là con số để so sau khi thay.
  2. Khi tiệm mở cốp, chụp toàn bộ bộ bình đang nằm trong xe, chụp gần từng bình.
  3. Đánh dấu nhỏ lên từng bình cũ bằng bút sơn ở chỗ dễ thấy với bạn, ví dụ một nét gạch và số thứ tự. Chụp lại vết đánh dấu.
  4. Hỏi rõ: thay cả bộ hay thay mấy bình, bình mới loại gì, bảo hành bao lâu, bình cũ tiệm giữ thì trừ bao nhiêu tiền.
  5. Nếu chưa thoả thuận trừ tiền, nói rõ bạn sẽ mang bình cũ về.
  6. Đứng xem lúc tiệm lắp bình mới, nhìn bình mới được lấy ra từ thùng hoặc bao bì còn nguyên.

Với pin lithium dạng khối, không tự mở khối pin ra kiểm tra vì nguy cơ chập, cháy. Chỉ ghi nhận bên ngoài, số seri trên vỏ nếu có, và quãng đường đi được.

Chỗ hay sai là đánh dấu xong nhưng không chụp lại, hoặc đánh dấu ở mặt dưới bình nên khi bình nằm trong cốp không ai nhìn thấy. Hãy đánh dấu ở mặt trên hoặc cạnh bình, chỗ nhìn được khi bình đã lắp, và chụp ảnh có cả vết đánh dấu lẫn ngày trên vỏ. Bạn cũng không cần giấu chuyện đánh dấu: nói thẳng với tiệm "em đánh dấu để mang bình cũ về cho khỏi lẫn" là cách nhẹ nhàng mà rõ ràng.

Bình mới, bình làm lại: những gì có thể tự nhìn

Không có cách nào chắc chắn bằng mắt thường, nhưng một số dấu hiệu gợi ý giúp bạn biết khi nào cần hỏi thêm.

Chỗ nhìnBình mới thườngĐáng hỏi khi
Ngày sản xuất trên vỏGần với thời điểm thay, ghi rõ ràngKhông có ngày, ngày bị cạo, hoặc đã lâu
Cọc bìnhSáng, không gỉ, không vết kẹp cũCó vết hàn, vết kẹp, vết gỉ trắng xanh
Vỏ bìnhKhông trầy, không phồng, cạnh sắcTrầy nhiều, có dấu lau chùi, hơi phồng
Đồng bộ trong bộCác bình cùng loại, cùng ngàyLẫn ngày sản xuất khác nhau nhiều
Bao bìBóc từ thùng nguyên trước mặtLấy từ góc kho không có bao bì

Bình lẫn ngày sản xuất không phải lúc nào cũng xấu, vì tiệm có thể nhập nhiều đợt. Nhưng trong một bộ mới, các bình nên cùng đợt để sạc xả đều nhau. Bình yếu trong bộ làm cả bộ hỏng nhanh, nên đây là điều đáng hỏi chứ không chỉ để chống tráo.

Một câu nên hỏi thêm: "Anh đo giúp em từng bình mới trước khi lắp được không?" Tiệm có máy đo sẽ đo trong một hai phút. Kết quả các bình gần bằng nhau là dấu hiệu tốt; một bình lệch hẳn thì nên đổi ngay khi còn ở tiệm.

Bộ điều khiển, bộ sạc, động cơ: những món hay bị báo hỏng kèm

Bộ điều khiển là món đắt thứ hai sau bình. Khi xe giật cục, bật khoá không lên, hoặc chạy được rồi tự ngắt, bộ điều khiển có thể hỏng thật. Nhưng nhiều khi lỗi chỉ do giắc cắm lỏng, dây bị chuột cắn, công tắc phanh kẹt. Hỏi thợ đã kiểm giắc và dây chưa trước khi đồng ý thay bộ điều khiển.

Chụp bộ điều khiển trước khi thợ tháo. Bộ điều khiển thường nằm dưới yên hoặc trong thân xe, có vỏ nhôm và mã in trên vỏ. Chụp lại vỏ, mã, vết xước. Nếu thợ mang đi sửa, khi nhận lại so với ảnh.

Bộ sạc cũng hay bị đổi. Bộ sạc của xe có thông số riêng phù hợp bộ bình. Sạc sai thông số làm bình mau hỏng. Khi tiệm đổi sạc mới, hỏi thông số có đúng với xe không, và giữ lại sạc cũ cho tới khi chắc sạc mới chạy tốt.

Động cơ ít khi hỏng hẳn. Động cơ bánh sau của xe điện khá bền. Báo phải thay động cơ là khoản rất lớn, cần thợ chỉ rõ hỏng ở đâu, đã kiểm cảm biến và dây pha chưa. Đây là lúc nên xin ý kiến thứ hai.

Ví dụ giả định: xe đạp điện của học sinh ở Nghệ An

Chị Thu (ví dụ giả định) ở Nghệ An, xe đạp điện của con trai đi học chỉ còn đi được nửa quãng đường so với lúc mới mua. Tiệm gần trường báo phải thay cả bộ bình, đổi bình cũ trừ một ít tiền. Chị đồng ý nhưng nhớ lời người quen dặn, nên trước khi tiệm tháo, chị lấy bút đánh dấu từng bình cũ và chụp lại.

Tiệm lắp bình mới, chị xem ngày trên vỏ thì thấy hai bình có ngày khác hẳn ba bình kia, và một bình có cọc hơi xỉn màu. Chị hỏi nhẹ nhàng: "Hai bình này sao ngày khác anh?" Chủ tiệm kiểm tra lại, nói nhân viên lấy nhầm từ chỗ bình bảo hành khách trả về, và đổi lại hai bình mới cùng đợt. Chị cũng xem lại bộ bình cũ, thấy dấu đánh của mình còn đủ trên cả năm bình, tiệm không lấy lẫn.

Một tuần sau, chị hỏi con quãng đường đi được, thấy đã trở lại gần như xe mới. Việc đánh dấu và đọc ngày trên vỏ chỉ mất vài phút, nhưng giúp chị yên tâm và giúp tiệm sửa sai trước khi khách đi.

Sau khi thay: tự kiểm trong hai tuần đầu

So quãng đường đi được. Sạc đầy, đi quãng đường quen thuộc, ghi lại. Bộ bình mới đúng loại phải đi xa hơn hẳn bộ cũ đã yếu. Nếu chỉ hơn chút ít, có thể bình không mới hoặc còn lỗi khác.

Để ý thời gian sạc. Bình mới thường sạc đầy trong khoảng thời gian ổn định. Sạc rất nhanh đã báo đầy mà đi rất ngắn là dấu hiệu bình yếu.

Nghe và ngửi khi sạc. Bình hoặc sạc nóng bất thường, có mùi lạ, vỏ phồng là dấu hiệu cần ngừng sạc và mang ra tiệm ngay. Với an toàn, đừng sạc xe qua đêm ở lối đi chung hoặc gần chỗ ngủ.

Không để bình cạn kiệt lâu ngày. Bình chì để cạn lâu dễ hỏng, và khi hỏng sớm thì rất khó phân biệt do bình kém hay do cách dùng. Sạc đều đặn, không đợi cạn hẳn mới sạc, để khi có tranh chấp bảo hành bạn không bị nói là dùng sai cách.

Giữ phiếu bảo hành. Phiếu nên ghi số bình, loại bình, ngày thay, thời hạn bảo hành. Bình hỏng sớm trong thời hạn thì tiệm thường đổi, có phiếu thì việc đổi nhanh hơn nhiều.

Khi nghi ngờ: nói chuyện với tiệm và báo ai

Nếu sau khi thay mà xe vẫn đi yếu như cũ, quay lại tiệm với phiếu, ảnh bộ bình cũ và ảnh lúc lắp bình mới. Đề nghị tiệm đo từng bình. Một bình yếu trong bộ có thể do lỗi sản xuất, tiệm đổi trong bảo hành là chuyện bình thường. Trường hợp này cần sự hợp tác, không cần đối đầu.

Nếu bạn thấy bình lắp vào không phải bình mới, ví dụ có dấu đánh của bạn trên bình được gọi là mới, đó là bằng chứng mạnh. Hãy chụp lại ngay, nói chuyện với chủ tiệm. Khi tiệm không giải quyết, bạn có thể gửi phản ánh tới cơ quan bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng ở địa phương, hoặc trình báo công an xã, phường nơi có tiệm nếu thấy có dấu hiệu gian dối có chủ ý.

Bạn cũng nên kể lại cho người thân, nhất là người lớn tuổi và học sinh trong nhà hay tự mang xe đi thay bình. Một lời dặn ngắn: "Đánh dấu bình cũ, xem ngày trên bình mới, giữ phiếu" đủ để họ tự bảo vệ mình lần sau. Người lớn tuổi có thể nhờ cháu chụp giúp ảnh bộ bình mỗi lần thay, lưu sẵn trong điện thoại; khi có chuyện, đó là thứ chứng minh nhanh nhất mà không cần nhớ gì.

Câu hỏi thường gặp

Thay ắc quy xe điện có cần thay cả bộ không?

Thường nên thay cả bộ để các bình sạc xả đều. Thay lẻ một hai bình vào bộ cũ có thể làm bình mới nhanh yếu theo. Nếu tiệm đề nghị thay lẻ, hỏi rõ lý do và đo từng bình cũ.

Làm sao biết bình ắc quy xe điện là bình mới?

Xem ngày sản xuất trên vỏ, nhìn cọc bình có sáng và không vết kẹp cũ, các bình trong bộ cùng đợt, và bình được lấy từ bao bì nguyên. Không có dấu hiệu nào chắc tuyệt đối, nên giữ phiếu bảo hành.

Đổi bình cũ lấy bình mới trừ tiền có thiệt không?

Đó là cách làm phổ biến và tiện. Điều quan trọng là được báo rõ số tiền trừ trước khi thay. Nếu thấy mức trừ quá thấp, bạn có quyền mang bình cũ về.

Có nên tự mở khối pin lithium của xe điện để kiểm?

Không nên. Pin lithium có nguy cơ chập, cháy khi tháo không đúng cách. Chỉ kiểm từ bên ngoài, ghi số seri nếu có, và để nơi có chuyên môn mở khi cần.

Xe điện mới thay bình mà đi yếu có phải do bình?

Có thể do bình chưa mới thật, một bình lỗi trong bộ, sạc không đủ, hoặc lỗi bộ điều khiển, động cơ. Hãy đề nghị tiệm đo từng bình trước, rồi mới xét tới các bộ phận khác.

Sạc xe điện thế nào để an toàn?

Sạc ở nơi thoáng, không để gần đồ dễ cháy, không sạc qua đêm ở lối thoát hiểm hay chỗ ngủ, dùng đúng bộ sạc của xe. Thấy bình nóng bất thường, có mùi lạ hoặc phồng thì ngừng sạc ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138