DanhTrao.comĐánh Tráo
Cân điêu, tráo hàng ở chợ và thu mua

Hải sản ngâm nước, ướp đá tăng cân: dấu hiệu nhận biết khi mua tôm, mực, cá

Nhận biết tôm, mực, cá bị ngâm nước, cân cả đá để tăng cân: nhìn thớ thịt, nước rỉ, túi đá khi cân; nên đề nghị gì với người bán và kiểm lại ở nhà ra sao.

Top-down shot of shrimp and squid on crushed ice in shallow trays at a coastal fish market, a buyer pointing at one tray, cool blue morning light

Hải sản bị ngâm nước hoặc cân luôn cả đá thường lộ ra qua ba dấu hiệu: thịt căng bóng bất thường và rỉ nước liên tục, túi hàng nặng nhưng để ráo thì hụt nhiều, và người bán cân cả khay đá mà không trừ bì. Bạn chặn được phần lớn bằng cách đề nghị để ráo trước khi cân, nhìn thớ thịt, và cân lại phần đã để ráo khi nghi ngờ.

Cần phân biệt ngay từ đầu: ướp đá để giữ lạnh là việc đúng, người bán hải sản tử tế nào cũng làm. Chuyện chỉ thành vấn đề khi đá và nước được tính tiền như hàng, hoặc hải sản bị ngâm lâu để hút nước tăng cân. Bài này giúp bạn nhận ra sự khác nhau đó ở chợ, không đi vào cách người ta làm ra hàng ngâm.

Ướp đá đúng và ngâm nước tăng cân khác nhau thế nào

Đá được dùng để giữ hải sản ở nhiệt độ thấp, làm chậm hư hỏng. Khi ướp đúng, hải sản nằm trên hoặc giữa lớp đá, nước đá tan chảy đi, và lúc cân người bán gạt hàng ra khỏi đá. Phần bạn trả tiền là phần hải sản.

Ngâm nước tăng cân là khi hải sản được để lâu trong nước, thường là nước lạnh có pha thêm chất gì đó để thịt hút và giữ nước. Thịt trương lên, nặng hơn, trông căng mọng, nhưng phần nước đó sẽ rỉ ra khi để ráo hoặc khi nấu. Bạn trả tiền cho nước, và chất lượng món ăn cũng kém đi vì thịt bở, nhạt, co rút khi nấu.

Còn một kiểu ở giữa: hàng không ngâm nhưng khi cân lại cân luôn cả nắm đá, cả nước đọng trong túi, hoặc cân trên khay ướt mà không trừ khay. Kiểu này không làm hỏng hàng nhưng làm bạn thiếu cân.

Về các trường hợp bơm tạp chất vào tôm, cơ quan chức năng đã nhiều lần cảnh báo. Ở mức người mua, bạn chỉ cần biết dấu hiệu để tránh, phần xác định chất gì là việc của cơ quan kiểm nghiệm.

Dấu hiệu theo từng loại hải sản

Bảng dưới gom những dấu hiệu người mua có thể tự nhìn, sờ ngay tại sạp. Một dấu hiệu đơn lẻ chưa nói lên gì; nhiều dấu hiệu cùng lúc mới đáng nghi.

Loại hàngHàng bình thườngDấu hiệu đáng nghi
TômVỏ bóng tự nhiên, đầu dính chặt thân, thân thon theo cỡThân phình căng bất thường, đầu to tròn, ấn vào thấy mềm nhũn hoặc có cảm giác lợn cợn dưới vỏ
Mực ống, mực láThân trong, có độ đàn hồi, da có đốm màu rõThân trắng đục, phình to, sờ thấy nhớt dày, để một lúc nước rỉ thành vũng
Cá phi lê, cá cắt khúcThớ thịt khít, mặt cắt khô vừaMặt cắt bóng nước, thớ thịt tách lỏng, ấn vào nước trào ra
Nghêu, sò, ốcVỏ khép, gõ nghe chắcTúi có quá nhiều nước, con chết há miệng lẫn trong túi
Hàng cấp đông bán rã đôngCó lớp băng mỏng bảo quảnLớp băng dày bất thường, rã ra thì hàng còn ít hơn hẳn

Những dấu hiệu trên chỉ giúp bạn quyết định có mua hay không, có đề nghị để ráo trước khi cân hay không. Chúng không đủ để khẳng định người bán gian lận. Nhiều khi hàng phình vì ngâm nước ngọt để giữ tươi lúc vận chuyển, không phải do sạp ở chợ làm.

Đề nghị gì với người bán khi cân hải sản

Mấy đề nghị sau là chuyện bình thường trong mua bán hải sản, người bán quen việc thường làm luôn mà không cần nhắc.

  1. Gạt hàng ra khỏi đá trước khi cân. Câu “Chị gạt đá ra rồi cân giúp em” là đủ.
  2. Để ráo một chút. Với mực, tôm vừa vớt từ thau nước, đề nghị để trên rổ cho ráo trước khi đặt lên cân.
  3. Trừ bì khay hoặc rổ. Nếu cân cả rổ, nhìn mặt cân về 0 khi đặt rổ trống, hoặc hỏi rổ nặng bao nhiêu để trừ.
  4. Cho đá vào sau khi cân. Nếu bạn cần đá để mang về xa, đề nghị cân hàng trước, rồi người bán thêm đá vào túi sau.
  5. Mua hàng cấp đông thì hỏi khối lượng tịnh. Hàng đông lạnh đóng gói thường có khối lượng hàng sau khi trừ băng; hàng bán lẻ thì nhờ cân sau khi rã bớt băng ngoài.

Bước thứ tư hay bị bỏ qua nhất. Rất nhiều người mua cho đá vào túi trước rồi mới cân, và cứ thế trả tiền cho đá mà không ai cố ý gian. Thứ tự cân trước, thêm đá sau giải quyết gọn chuyện này.

Ví dụ giả định: mua mực ở chợ ven biển Khánh Hoà

Cô Lan (ví dụ giả định) đi chợ ven biển ở Khánh Hoà, mua một ký mực ống để làm mực hấp cho bữa giỗ. Sạp thứ nhất có mực trắng đục, thân căng, nằm trong thau nước. Người bán vớt lên cân ngay trong rổ còn ướt, kim nhảy qua một ký nhanh.

Cô cầm thử một con, thấy nhớt dày và hơi nhũn, đặt xuống rổ thì nước chảy ra thành dòng. Cô không mua, đi sang sạp khác. Sạp thứ hai bày mực trên đá, thân trong, đốm màu rõ. Cô đề nghị gạt đá, để ráo rồi mới cân, người bán làm luôn.

Về nhà, cô để mực sạp thứ hai ráo trên rổ chừng mười phút rồi cân lại bằng cân nhà, thấy hụt không đáng kể. Cô không cần đi đối chất với sạp thứ nhất, vì cô đã không mua. Đó là điểm quan trọng: với hải sản, quyết định đúng nhất thường là không mua hàng có nhiều dấu hiệu đáng nghi, thay vì mua rồi đi chứng minh.

Nếu đã lỡ mua và để ráo thấy hụt quá nhiều, cô có thể chụp ảnh túi hàng, cân lại có ghi giờ, mang hàng nguyên trạng quay lại sạp hoặc tới ban quản lý chợ.

Tự kiểm ở nhà mà không cần dụng cụ gì đặc biệt

Để ráo rồi cân lại. Đổ hàng ra rổ, để khoảng mười lăm phút, cân lại bằng cân nhà. Hụt một ít là bình thường vì đá tan và nước bám. Hụt rất nhiều, kiểu cả phần tư, là dấu hiệu bạn đã trả tiền cho nước.

Quan sát khi nấu. Hải sản ngâm nước khi xào, nướng thường ra rất nhiều nước, co rút mạnh, thịt bở hoặc dai bất thường. Đây là dấu hiệu để lần sau tránh sạp đó, không phải bằng chứng để đòi đổi, vì món đã chế biến.

Bóc thử một con tôm. Tôm bình thường bóc vỏ thấy thịt liền mạch. Nếu thấy chất lạ dạng nhầy, đông như thạch dưới vỏ hoặc trong đầu, đừng ăn, giữ lại phần còn lại và chụp ảnh.

Ghi lại để lần sau so sánh. Một cuốn sổ nhỏ hoặc ghi chú trên điện thoại: mua ở sạp nào, bao nhiêu, để ráo còn bao nhiêu. Sau vài lần, bạn biết sạp nào bán hàng thật.

Khi nghi hàng có chất lạ: chuyện an toàn thực phẩm

Nếu chỉ là ngâm nước tăng cân, bạn bị thiệt tiền. Nhưng nếu nghi hải sản bị đưa thêm chất lạ vào, đó còn là chuyện an toàn thực phẩm. Lúc này đừng ăn thử để kiểm tra, đừng cho trẻ nhỏ và người già ăn.

Bạn giữ lại phần hàng còn lại trong túi kín, cho vào ngăn đá, chụp ảnh rõ phần bất thường, ghi lại nơi mua và giờ mua. Phản ánh với ban quản lý chợ, và nếu nghi ngờ rõ rệt, báo cơ quan quản lý an toàn thực phẩm hoặc ủy ban nhân dân cấp xã, phường nơi có chợ để họ có hướng kiểm tra.

Bạn không cần, và không nên, tự kết luận đó là chất gì hay đăng lên mạng gọi tên sạp. Việc xác định là của cơ quan chuyên môn. Phần của bạn là giữ mẫu, kể đúng sự việc.

Nếu trong nhà đã có người ăn và thấy khó chịu như đau bụng, nôn, nổi mẩn, hãy đưa đi cơ sở y tế gần nhất và mang theo phần hàng còn lại. Thông tin đó có ích cho cả bác sĩ lẫn cơ quan kiểm tra.

Những điều không cần làm

Không cần nghi mọi khay hải sản có đá. Đá là dấu hiệu người bán biết giữ hàng. Hải sản bày trơ trọi dưới nắng mới đáng lo hơn.

Không cần mang cân riêng đi chợ hải sản. Với đa số người mua, đề nghị gạt đá, để ráo và cân lại ở nhà đã đủ. Cân riêng chỉ có ích khi mua số lượng lớn.

Không cần dùng mẹo nhỏ thử chất lạ truyền trên mạng. Nhiều mẹo thử nhanh không chính xác, dễ gây hoang mang hoặc kết luận sai. Thấy bất thường thì không ăn, giữ mẫu và báo.

Không cần đôi co tại sạp. Thấy hàng đáng nghi, bạn chỉ cần không mua. Đôi co không làm hàng tốt hơn mà có thể khiến bạn gặp rắc rối.

Không cần mua hải sản rẻ bất thường để thử. Giá thấp hơn hẳn mặt bằng chung trong khi hàng trông căng mọng là lúc nên dè chừng nhất. Phần nước bạn mua theo giá hải sản có thể làm món “rẻ” đó thành đắt hơn món bình thường ở sạp bên cạnh.

Câu nên hỏi người bán hải sản

Hỏi đúng câu giúp bạn biết hàng từ đâu, để bao lâu, và người bán có sẵn lòng cân minh bạch không. Người bán thật thà thường trả lời ngay, không vòng vo:

  • “Mẻ này về lúc nào chị?” Hàng về từ sáng sớm thường còn tươi; hàng để từ hôm trước hay được ngâm giữ lâu hơn.
  • “Chị gạt đá, để ráo rồi cân giúp em được không?” Câu này thử luôn thói quen cân của sạp.
  • “Tôm này là tôm sống hay tôm đông rã ra?” Biết loại hàng giúp bạn so giá và cách nhìn cho đúng.
  • “Em chọn từng con được không chị?” Sạp cho chọn từng con thường tự tin vào hàng của mình.
  • “Rổ này nặng bao nhiêu chị trừ giúp em?” Khi cân cả rổ, câu hỏi này nhắc việc trừ bì mà không cần nói thẳng.

Nếu người bán gạt đi, kiểu “hàng nào chả vậy”, “cân luôn cho nhanh”, bạn không cần tranh luận. Mua ít ở sạp đó, hoặc chuyển sang sạp khác, là phản hồi rõ ràng nhất.

Câu hỏi thường gặp

Mua tôm có nên cho đá vào túi không?

Có, nếu đường về xa và trời nóng. Chỉ cần đề nghị người bán cân tôm trước rồi mới cho đá vào túi, để bạn không trả tiền cho phần đá. Người bán quen việc thường làm theo thứ tự này.

Mực trắng đục, căng phồng có phải luôn là mực ngâm không?

Không phải luôn luôn. Mực để lâu hoặc được giữ trong nước ngọt lúc vận chuyển cũng có thể trắng đục. Nhưng nếu kèm thân nhũn, nhớt dày, nước rỉ liên tục, thì nên chọn sạp khác.

Để ráo ở nhà bị hụt bao nhiêu thì đáng phản ánh?

Hụt một ít do đá tan và nước bám là bình thường. Nếu hụt rất nhiều so với số đã cân, bạn có thể chụp ảnh, cân lại có ghi giờ và mang hàng nguyên trạng quay lại sạp hoặc tới ban quản lý chợ.

Thấy chất nhầy lạ trong đầu tôm thì làm gì?

Không ăn phần hàng đó, giữ lại phần còn lại trong túi kín ở ngăn đá, chụp ảnh rõ, ghi nơi mua. Phản ánh với ban quản lý chợ và cơ quan quản lý an toàn thực phẩm hoặc ủy ban cấp xã, phường nơi có chợ.

Hàng hải sản đông lạnh đóng gói có bị tính cả băng không?

Hàng đông lạnh có một lớp băng bảo quản là bình thường. Bạn nên xem khối lượng tịnh sau khi trừ băng nếu có ghi, và để ý lớp băng có dày bất thường không. Hàng bán lẻ thì nhờ cân sau khi rã bớt băng ngoài.

Có cách nào chọn sạp hải sản đáng tin không?

Sạp bày hàng trên đá sạch, gạt đá khi cân không cần nhắc, cho khách chọn từng con và để ráo trước khi cân thường là sạp làm ăn lâu dài. Ghi chú vài lần mua để so là cách chọn chắc nhất.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138