DanhTrao.comĐánh Tráo
Tráo thẻ ATM, tráo tiền khi đếm

Thiết bị gắn trộm ở cây ATM: dấu hiệu nhận biết trước khi đưa thẻ vào

Khe thẻ nhô ra, bàn phím dày bất thường, lỗ nhỏ phía trên màn hình: các dấu hiệu nhìn bằng mắt để tránh cây ATM bị gắn thiết bị lạ và việc làm khi nghi.

Close view over a shoulder of a young man pausing before a cash machine at night, hand hovering near the card slot, cool fluorescent light, quiet street

Trước khi đưa thẻ vào, hãy nhìn và chạm nhẹ ba chỗ: khe cắm thẻ, bàn phím và phần phía trên màn hình. Khe thẻ lỏng, nhô hoặc khác màu, bàn phím dày cộm, có lỗ nhỏ hay vật dán lạ phía trên là lý do để không dùng cây đó và báo ngân hàng.

Bài này chỉ mô tả ở mức nhận biết bằng mắt thường để người dùng tránh rủi ro, không đi vào cách các thiết bị này hoạt động. Bạn sẽ có một thói quen kiểm năm giây, bảng so sánh cây bình thường với cây đáng nghi, và các việc cần làm nếu lỡ dùng một cây có dấu hiệu lạ.

Thiết bị gắn trộm là gì, và vì sao vẫn cần để ý khi đã có thẻ chip

Ở mức người dùng cần biết, đây là các vật kẻ gian lắp chồng lên cây ATM để ghi lại thông tin thẻ và mã PIN. Thường có hai phần đi kèm: một phần ốp vào khe đưa thẻ, và một phần để thấy được mã PIN như camera rất nhỏ giấu phía trên bàn phím hoặc một tấm bàn phím ốp chồng lên bàn phím thật. Người ta hay gọi chung kiểu này là skimming.

Thẻ chip khó bị sao chép hơn nhiều so với thẻ từ, nên rủi ro đã giảm. Nhưng vẫn còn những cây đọc cả dải từ, thẻ còn dải từ ở mặt sau, và mã PIN bị lộ thì vẫn là mất một nửa lớp bảo vệ. Ngoài ra có kiểu vật chắn trong khe làm thẻ bị giữ lại, kết hợp với người đứng gần để lấy thẻ sau khi chủ thẻ bỏ đi.

Người rút tiền thường không cảm nhận được gì khác lạ khi dùng một cây đã bị ốp thiết bị: thẻ vẫn vào, tiền vẫn ra, giao dịch vẫn thành công. Thiệt hại chỉ lộ ra vài ngày sau, khi tài khoản bị rút ở nơi khác. Chính vì không có dấu hiệu lúc giao dịch nên con mắt trước khi đưa thẻ vào mới là lúc có giá trị nhất.

Vì vậy thói quen kiểm bằng mắt vẫn có giá trị. Nó không đòi hỏi kiến thức kỹ thuật, chỉ cần biết một cây bình thường trông thế nào để thấy chỗ khác thường.

Cây bình thường và cây đáng nghi: so từng bộ phận

Bạn không cần tháo hay cạy gì. Chỉ nhìn, và chạm nhẹ bằng đầu ngón tay:

Bộ phậnBình thườngĐáng nghi
Khe đưa thẻLiền khối với mặt máy, chạm không layNhô ra nhiều, lỏng, lay khi chạm, khác màu hoặc khác độ bóng
Bàn phímPhím phẳng, mép sát vỏ máyDày hơn, cao hơn mặt máy, phím lún sâu hoặc cứng bất thường, có khe hở quanh viền
Phía trên màn hình, trên bàn phímVỏ máy trơn, có thể có gương quan sát của chính máyThanh nhựa, hộp nhỏ dán thêm, lỗ tròn li ti hướng xuống bàn phím
Xung quanh câySạch, không vật lạHộp đựng tờ rơi, kệ nhỏ đặt cạnh lạ chỗ, vết keo, băng dính
Hành vi của máyNhận thẻ trơn truThẻ vào khó, kẹt, máy báo lỗi ngay sau khi đã bấm mã PIN

Mỗi dòng đứng riêng chưa phải bằng chứng. Hai dấu hiệu cùng lúc, hoặc một cây khác hẳn cây bên cạnh cùng ngân hàng, là đủ để bỏ đi và báo.

Thói quen kiểm năm giây trước khi rút tiền

Làm theo thứ tự, mỗi lần một nhịp, không cần dừng lâu:

  1. Nhìn khe thẻ: có đồng màu và liền khối với mặt máy không. So nhanh với cây bên cạnh nếu có.
  2. Chạm nhẹ vào miệng khe: phần nhô ra có lay không. Không cần dùng lực, không giật.
  3. Nhìn bàn phím: có dày cộm, cao hơn khung máy, có khe hở quanh viền không.
  4. Ngước lên phía trên bàn phím và hai bên màn hình: có thanh nhựa, hộp nhỏ hay lỗ li ti không có ở cây khác.
  5. Nhìn xung quanh: có ai đứng quá gần, có người đứng chờ mà không rút tiền không.
  6. Khi bấm mã PIN, dùng bàn tay còn lại hoặc ví che kín bàn phím, kể cả khi đã kiểm xong.

Bước sáu là lớp bảo vệ còn lại khi mắt không thấy gì: dù có camera giấu thì nó cũng không quay được mã bị che. Che phím là việc nên làm ở mọi cây, kể cả cây trong sảnh ngân hàng.

Chỗ người ta hay nhầm

Tưởng cây trong sảnh ngân hàng là tuyệt đối an toàn. Cây trong sảnh ít rủi ro hơn vì có người qua lại, có camera và bảo vệ, nhưng thói quen che phím vẫn cần giữ. Rủi ro thấp không phải bằng không.

Tưởng thấy gương ở trên là camera giấu. Nhiều cây có gương hoặc ô kính nhỏ của chính máy để người rút nhìn được phía sau lưng. Thứ đáng nghi là vật dán thêm, khác chất liệu, lệch vị trí so với cây cùng loại.

Cố gỡ thiết bị lạ ra để làm bằng chứng. Không nên. Việc gỡ có thể làm mất dấu vết, gây hỏng máy và đặt bạn vào thế khó giải thích. Chụp ảnh từ xa, ghi vị trí, báo ngân hàng và công an là đủ.

Chỉ kiểm khe thẻ mà quên phía trên bàn phím. Khe thẻ là chỗ dễ thấy nhất nên nhiều người dừng ở đó. Phần để lấy mã PIN lại nằm ở chỗ ít ai ngước lên nhìn: mép trên khung máy, hai bên màn hình, ngay trên ô bàn phím. Kiểm đủ cả ba chỗ mới trọn một vòng.

Nghĩ máy báo lỗi là chỉ do máy cũ. Thường đúng là máy lỗi thật. Nhưng nếu lỗi xảy ra ngay sau khi đã bấm mã PIN, kèm khe thẻ khác thường, nên coi như mã đã có thể bị lộ và đổi mã sớm.

Nếu nghi cây có thiết bị lạ, hoặc lỡ dùng rồi mới thấy

Hai trường hợp, xử lý gần giống nhau:

  1. Chưa đưa thẻ: không dùng cây đó. Ghi nhớ hoặc chụp ảnh từ khoảng cách bình thường để biết vị trí cây, đặc điểm lạ.
  2. Báo ngân hàng sở hữu cây qua tổng đài lấy từ ứng dụng hoặc trang chính thức, nói rõ địa điểm cây và thứ bạn thấy. Nếu cây trong sảnh chi nhánh, báo trực tiếp bảo vệ hoặc nhân viên.
  3. Đã lỡ đưa thẻ và bấm mã: rút tiền xong hay chưa cũng vậy, mở ứng dụng đổi mã PIN ngay hoặc ra quầy đổi. Nếu ngân hàng cho, tạm khoá chức năng rút tiền mặt hoặc giao dịch nước ngoài.
  4. Theo dõi thông báo số dư vài ngày sau. Có giao dịch lạ thì khoá thẻ và đề nghị tra soát ngay.
  5. Khi thấy thiết bị rõ ràng và có người khả nghi quanh đó, báo công an cấp xã, phường nơi đặt cây. Trường hợp khẩn cấp gọi 113.

Không cần tự canh cây hay đối mặt người khả nghi. Việc của bạn là báo đúng nơi và bảo vệ thẻ của mình.

Giảm thiệt hại ngay cả khi thông tin đã bị lộ

Kiểm bằng mắt không bắt được mọi thứ. Lớp phòng thứ hai nằm ở cài đặt tài khoản. Đặt hạn mức rút tiền trong ngày vừa đủ dùng, tắt giao dịch ở nước ngoài nếu không đi xa, bật thông báo biến động số dư để biết trong vài giây khi có giao dịch.

Nếu có nhiều thẻ, giữ một thẻ chỉ dùng rút tiền mặt với số dư vừa phải, còn khoản tiết kiệm để ở tài khoản khác không gắn thẻ rút tiền. Kẻ gian có lấy được thông tin thì cũng chỉ chạm tới phần nhỏ. Định kỳ đổi mã PIN, không đặt mã theo ngày sinh hay bốn số cuối điện thoại.

Với người lớn tuổi trong nhà, cách đơn giản nhất là hướng dẫn rút tiền ở cây đặt ngay trong sảnh chi nhánh, vào giờ làm việc, và tập thói quen che phím bằng ví.

Chọn cây rút tiền: vị trí nói lên nhiều điều

Không phải cây nào cũng có rủi ro như nhau. Cây đặt trong sảnh chi nhánh, có bảo vệ trực, nhiều người qua lại, được kiểm tra thường xuyên trong ngày. Cây đứng riêng ở góc khuất, cây trong khu vực ít người lúc khuya, cây có buồng kín che hết tầm nhìn từ ngoài vào là nơi kẻ gian dễ lắp đặt vật lạ mà không bị để ý.

Ví dụ giả định: chị Lan ở Đà Nẵng hay rút tiền ở một cây trong ngõ gần nhà vì tiện. Một tối chị thấy khe thẻ của cây đó dày hơn thường lệ và màu nhựa hơi khác. Chị không rút, đi thêm vài trăm mét tới cây trong sảnh một chi nhánh, rồi báo tổng đài ngân hàng về cây trong ngõ. Chị không cần chắc chắn có thiết bị, chỉ cần thấy khác thường là đủ lý do đổi cây.

Thói quen tốt là chọn sẵn một hai cây quen gần nơi ở và nơi làm, rút ở đó đều đặn để mắt quen với hình dáng bình thường của chúng. Khi một chi tiết thay đổi, bạn sẽ nhận ra nhanh hơn nhiều so với khi đứng trước một cây lạ lần đầu. Nếu phải rút tiền mặt lượng lớn, đi vào giờ làm việc và rút ngay tại quầy là chắc hơn cả.

Báo cây đáng nghi: nói gì để người nghe xử lý được

Một cuộc gọi chỉ nói "cây ATM có vấn đề" thường khó xử lý. Thông tin càng cụ thể, ngân hàng càng nhanh cử người kiểm tra:

  • Địa điểm chính xác của cây: tên đường, toà nhà, cây đặt trong sảnh hay đứng ngoài, nếu cùng chỗ có nhiều cây thì là cây thứ mấy tính từ trái.
  • Thời điểm bạn nhìn thấy, vì thiết bị có thể bị gỡ đi ngay sau đó.
  • Bộ phận nào khác thường: khe thẻ, bàn phím hay phía trên màn hình, khác như thế nào.
  • Bạn đã đưa thẻ vào chưa, đã bấm mã PIN chưa, để tổng đài hướng dẫn đổi mã hoặc khoá thẻ cho đúng.
  • Có ai đứng quanh đó lâu bất thường không, đặc điểm người đó nếu nhớ được.
  • Xin mã số ghi nhận cuộc gọi hoặc tên nhân viên để tiện hỏi lại.

Nếu cây thuộc một ngân hàng khác ngân hàng của bạn, vẫn có thể báo ngân hàng sở hữu cây: tên ngân hàng thường hiện trên màn hình chờ và mặt vỏ máy. Bạn không bị trách nhiệm gì nếu báo nhầm một cây bình thường; người kiểm tra sẽ xác nhận. Báo nhầm còn tốt hơn bỏ qua một cây có vật lạ thật.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết khe thẻ ATM có bị ốp thêm thiết bị?

Nhìn và chạm nhẹ: khe thẻ bình thường liền với mặt máy, không lay. Phần nhô ra lỏng, khác màu, khác độ bóng hoặc khác hẳn cây bên cạnh cùng ngân hàng là dấu hiệu nên bỏ cây đó và báo ngân hàng.

Thẻ chip rồi thì còn sợ bị gắn thiết bị không?

Rủi ro thấp hơn nhiều so với thẻ từ, nhưng vẫn còn: thẻ thường còn dải từ, mã PIN vẫn có thể bị nhìn thấy, và có kiểu chặn thẻ trong khe. Che phím và kiểm bằng mắt vẫn nên giữ.

Thấy thiết bị lạ ở cây ATM có nên tự gỡ ra?

Không nên tự gỡ. Chụp ảnh từ xa, ghi vị trí, báo ngân hàng sở hữu cây và công an cấp xã, phường nơi đặt cây. Tự gỡ có thể làm mất dấu vết và khiến bạn khó giải thích khi làm việc sau đó.

Lỡ rút tiền ở cây đáng nghi thì có cần khoá thẻ?

Nên đổi mã PIN ngay và theo dõi số dư. Nếu thấy giao dịch lạ thì khoá thẻ và đề nghị tra soát. Nếu ngân hàng cho phép, tạm khoá rút tiền mặt hoặc giao dịch nước ngoài trong vài ngày.

Che bàn phím khi bấm mã PIN có thật sự giúp được gì?

Có. Phần lớn chiêu lấy trộm thông tin cần cả dữ liệu thẻ lẫn mã PIN. Che kín bàn phím bằng bàn tay hoặc ví khiến camera giấu hay người đứng gần không thấy được mã, kể cả khi bạn không phát hiện ra thiết bị.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138