DanhTrao.comĐánh Tráo
Tráo giấy tờ, hợp đồng lúc ký

Công chứng hợp đồng ở đâu cho an toàn: tránh ký ngoài rồi bị tráo giấy

Ký sẵn ở quán rồi để người khác mang đi công chứng hộ là kẽ hở tráo giấy lớn. Phân biệt công chứng, chứng thực và các bước tự kiểm tại phòng công chứng.

Silhouette of an older man pushing open a glass door into a quiet waiting room with rows of chairs, seen from inside, soft morning backlight, calm muted palette

Hợp đồng cần công chứng thì nên được ký tại trụ sở tổ chức hành nghề công chứng, trước mặt công chứng viên, với bản gốc giấy tờ do chính bạn mang theo và đưa ra. Kẽ hở tráo giấy lớn nhất là ký sẵn ở quán cà phê hay ở nhà rồi để người khác "mang đi công chứng hộ": lúc đó tập giấy có chữ ký của bạn rời khỏi tay bạn, và văn bản bạn nhận về có thể không còn là văn bản bạn đã đọc.

Nguyên tắc chung là người yêu cầu công chứng phải tự ký trước mặt công chứng viên. Công chứng ngoài trụ sở vẫn có, nhưng chỉ trong một số trường hợp như người già yếu không đi lại được hay người đang điều trị, và vẫn do công chứng viên trực tiếp có mặt. Phần dưới đây giúp bạn phân biệt công chứng với chứng thực, nhận ra những lời mời "làm nhanh" đáng ngờ, nắm các bước tự kiểm trong phòng công chứng, và biết cách đối chiếu một văn bản công chứng bạn đang cầm.

Công chứng, chứng thực chữ ký, chứng thực bản sao: khác nhau ở đâu

Ba thủ tục này hay bị gọi lẫn là "đi công chứng". Hiểu khác nhau giúp bạn biết mình đang được bảo vệ đến đâu.

Thủ tụcXác nhận điều gìLàm ở đâuĐiều cần nhớ
Công chứng hợp đồng, giao dịchTính xác thực, hợp pháp của hợp đồng và việc các bên tự nguyện kýTổ chức hành nghề công chứngCông chứng viên xem xét nội dung; văn bản được lưu bản tại nơi công chứng
Chứng thực chữ kýChữ ký trên giấy là của người yêu cầuUỷ ban nhân dân cấp xã, tổ chức hành nghề công chứngKhông xác nhận nội dung giấy đúng hay sai
Chứng thực bản sao từ bản chínhBản sao đúng với bản chínhUỷ ban nhân dân cấp xã, tổ chức hành nghề công chứngKhông xác nhận bản chính là thật hay giả về nội dung
Chứng thực hợp đồngThời gian, địa điểm giao kết, năng lực và chữ ký các bênUỷ ban nhân dân cấp xã với một số loại hợp đồngPhạm vi xem xét khác công chứng

Điểm hay bị hiểu sai: nhiều người nghĩ chứng thực chữ ký là đã "được nhà nước xác nhận nội dung". Thực ra nó chỉ xác nhận chữ ký là của bạn. Nếu bạn ký vào một tờ giấy có nội dung bất lợi, chứng thực chữ ký không làm nội dung đó an toàn hơn.

Việc giao dịch nào bắt buộc công chứng hay chứng thực do luật quy định theo từng loại, nhất là giao dịch nhà đất. Khi không chắc, bạn có thể hỏi trực tiếp tổ chức hành nghề công chứng trước khi hẹn ngày ký.

Những lời mời "làm nhanh" nên dè chừng

"Anh chị ký sẵn ở đây, em quen văn phòng, mang qua đóng dấu là xong." Đây là câu hay gặp nhất. Văn bản bạn ký ở quán chưa qua tay công chứng viên, còn văn bản cuối cùng được công chứng có thể là tập giấy khác. Nếu giao dịch thật sự cần công chứng, việc ký phải diễn ra trước công chứng viên.

"Không cần đến văn phòng, công chứng viên ký sau." Công chứng viên không thể chứng nhận việc bạn tự nguyện ký khi không nhìn thấy bạn ký. Một văn bản được giới thiệu theo cách này đáng được kiểm tra lại với chính tổ chức công chứng.

"Chỉ cần đưa bản gốc giấy tờ cho em, em làm hết." Bản gốc giấy chứng nhận, căn cước nằm trong tay người khác trong lúc làm thủ tục là đúng chỗ dễ xảy ra tráo giấy. Hãy tự cầm giấy đến nơi và tự đưa cho cán bộ tiếp nhận.

"Văn phòng kia làm lâu, em đưa anh chị đến chỗ quen." Bạn có quyền tự chọn tổ chức hành nghề công chứng. Chỗ "quen" của người đề nghị không xấu đương nhiên, nhưng bạn nên tự tìm hiểu nơi đó có hoạt động hợp pháp, có trụ sở rõ ràng, thay vì đi theo người dẫn.

"Ký ở nhà luôn, em mời công chứng viên đến tận nơi." Công chứng ngoài trụ sở có, nhưng thường gắn với lý do như người già yếu, đang điều trị. Nếu bạn khoẻ mạnh mà vẫn được mời ký ở nhà, hãy hỏi rõ lý do và kiểm tra người đến có đúng là công chứng viên của tổ chức đó không.

Trong phòng công chứng: các bước tự kiểm

Đến đúng nơi rồi vẫn cần để mắt. Phòng chờ đông người, nhiều bộ hồ sơ trên một bàn, là lúc giấy của nhiều người dễ lẫn vào nhau.

  1. Tự cầm bản gốc giấy tờ của mình, đưa trực tiếp cho cán bộ tiếp nhận, không nhờ người đi cùng đưa hộ.
  2. Xin đọc dự thảo hợp đồng trước khi ký. Đọc kỹ các con số, tên, số giấy tờ, mô tả tài sản; chỗ nào sai đề nghị sửa ngay.
  3. Khi được đưa bản để ký, kiểm đó đúng là bản vừa đọc: số trang, dòng đầu dòng cuối mỗi trang, những con số chính.
  4. Ký trước mặt công chứng viên, ký vào đủ những chỗ được hướng dẫn, không ký vào tờ nào chưa đọc.
  5. Nhận bản của mình, kiểm số trang, dấu giáp lai giữa các tờ, chữ ký, con dấu và lời chứng của công chứng viên ở cuối.
  6. Nhận lại bản gốc giấy tờ của mình, so với ảnh đã chụp trước khi đến.
  7. Giữ hoá đơn phí công chứng và mọi giấy tờ có ghi số công chứng, ngày công chứng.

Nếu người đi cùng, kể cả người môi giới hay bên mua, vội vã giục ký cho kịp giờ, bạn có quyền xin thêm thời gian để đọc. Một văn bản công chứng hiếm khi gấp đến mức không chờ được mười phút.

Văn bản công chứng nhận được: đối chiếu thế nào

Văn bản công chứng thường có lời chứng của công chứng viên, chữ ký và con dấu của tổ chức hành nghề công chứng, số công chứng, ngày tháng, được đánh số trang và đóng dấu giáp lai khi có nhiều tờ. Nếu văn bản bạn cầm thiếu những yếu tố đó, hoặc bạn nhận văn bản mà chưa từng gặp công chứng viên nào, đó là lý do để đối chiếu.

Cách đối chiếu an toàn: tự tìm thông tin liên hệ của tổ chức công chứng có tên trên văn bản qua nguồn độc lập, ví dụ hỏi Sở Tư pháp nơi tổ chức đó đặt trụ sở hoặc đến trực tiếp trụ sở, rồi hỏi văn bản số mấy, ngày nào có phải do họ công chứng không. Đừng dùng số điện thoại in sẵn trên chính văn bản đang nghi ngờ, vì nếu văn bản bị làm giả, số đó cũng có thể dẫn về người làm giả.

Với văn bản công chứng thật, tổ chức công chứng có lưu bản. Bạn có thể đề nghị được xem hoặc cấp bản sao theo thủ tục họ hướng dẫn, và so từng trang với bản bạn đang giữ. Nếu hai bản khác nhau, đó là thông tin quan trọng để trình báo hoặc khởi kiện.

Thói quen nên có: ngay khi cầm văn bản công chứng về nhà, chụp lại toàn bộ các trang, ghi số công chứng và tên tổ chức công chứng vào sổ giấy tờ của gia đình. Khi cần đối chiếu sau nhiều năm, bạn sẽ không phải lục lại trí nhớ.

Ví dụ giả định: hai buổi ký cùng một căn nhà

Buổi thứ nhất: anh Tùng ở Hà Nội bán căn nhà nhỏ. Người môi giới hẹn gặp ở quán cà phê, đưa sẵn hợp đồng in, nói bên mua đã ký, anh ký nốt rồi đưa căn cước và giấy chứng nhận bản gốc để môi giới mang đi công chứng cho nhanh. Ba hôm sau, anh nhận về văn bản có giá bán thấp hơn con số hai bên thoả thuận, với lý do "ghi thấp cho đỡ thuế". Anh không có bản nào để chứng minh mình đã đọc con số khác.

Buổi thứ hai, cùng căn nhà, nếu làm đúng: hai bên hẹn nhau tại tổ chức công chứng do hai bên cùng chọn. Anh tự cầm giấy tờ gốc, đọc dự thảo do công chứng viên soạn, sửa một lỗi tên đường, ký trước mặt công chứng viên, nhận ngay bản của mình có dấu giáp lai. Tiền đặt cọc và tiền thanh toán đều đi bằng chuyển khoản có nội dung rõ ràng.

Hai buổi chỉ khác nhau một chuyến đi và khoảng một giờ chờ. Trong buổi thứ nhất, chữ ký của anh Tùng đã rời khỏi tầm mắt anh trước khi được chứng nhận; trong buổi thứ hai thì không. Ghi giá thấp hơn giá thực tế để giảm thuế cũng là việc tự đặt mình vào rủi ro pháp lý, không nên đồng ý chỉ vì người khác bảo ai cũng làm thế.

Nghi văn bản công chứng có vấn đề: làm gì

Giữ nguyên bản đang cầm, chụp lại mọi trang, ghi lại diễn biến: ai đề nghị ký ở đâu, ai mang giấy đi, ngày nào nhận về. Đối chiếu với tổ chức công chứng như trên. Nếu tổ chức công chứng xác nhận không có văn bản đó, hoặc văn bản họ lưu khác văn bản bạn giữ, hãy hỏi họ hướng dẫn thủ tục tiếp theo và xin văn bản trả lời nếu được.

Nếu có dấu hiệu làm giả giấy tờ hoặc gian dối để chiếm tài sản, trình báo công an cấp xã, phường nơi xảy ra sự việc, mang theo các giấy tờ và ảnh. Song song, bạn có thể báo cho cơ quan quản lý đất đai hoặc nơi đăng ký tài sản để họ biết tài sản đang có tranh chấp, theo thủ tục họ hướng dẫn.

Đây là loại việc mà từng bước làm sai thứ tự có thể khiến bạn mất lợi thế, ví dụ ký thêm một văn bản thoả thuận với người môi giới trước khi hiểu hết hệ quả. Nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký hay gửi bất kỳ văn bản nào khác, kể cả một tin nhắn xin lỗi hay hứa hẹn với bên kia.

Câu hỏi thường gặp

Có thể nhờ người khác đi công chứng hộ hợp đồng của mình không?

Người không tự đến được có thể uỷ quyền cho người khác theo đúng thủ tục, và giấy uỷ quyền đó thường cũng phải công chứng hoặc chứng thực. Việc ký sẵn hợp đồng rồi đưa người khác mang đi "đóng dấu công chứng" không phải là uỷ quyền và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Công chứng viên đến nhà công chứng có hợp lệ không?

Công chứng ngoài trụ sở được thực hiện trong một số trường hợp như người già yếu không đi lại được, người đang điều trị. Bạn nên hỏi rõ lý do, tên công chứng viên, tổ chức công chứng, và có thể kiểm với tổ chức đó qua nguồn độc lập.

Làm sao biết một văn phòng công chứng là thật?

Bạn có thể hỏi Sở Tư pháp nơi văn phòng đặt trụ sở, hoặc đến trực tiếp trụ sở có biển hiệu, có công chứng viên làm việc. Không nên chỉ dựa vào lời giới thiệu của người môi giới hay số điện thoại do người đó đưa.

Chứng thực chữ ký có giúp tránh bị tráo nội dung không?

Không nhiều. Chứng thực chữ ký chỉ xác nhận chữ ký là của bạn, không xác nhận nội dung. Bạn vẫn phải tự đọc kỹ và ký nháy các trang, giữ bản của mình như với giấy tờ thông thường.

Văn bản công chứng bị sai một chi tiết nhỏ thì sửa thế nào?

Không tự sửa tay lên văn bản công chứng. Liên hệ chính tổ chức đã công chứng để được hướng dẫn thủ tục sửa lỗi hoặc sửa đổi, bổ sung; thường cần các bên có mặt hoặc có văn bản đồng ý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138